محمد جعفری قنواتی
چکیده: طی سالهای اخیر گاه در شماری از نشریات محلی آذربایجان گرگ به عنوان توتم مردم آذربایجان مطرح شده است. عدهای نیز که خود را «هویت طلب» مینامند این گزاره را با قلم یا رفتار خود تبلیغ میکنند.
در این مقاله ابتدا ضمن تعریف توتم و شرح ویژگیهای آن، تأکید شده که مهمترین ویژگی توتم حمایت از کسانی است که آن را نیای مشترک خود میدانند. سپس با بررسی گرگ در فولکلور آذربایجان و یز بررسی بازتاب گرگ در سروده های شاعران ناحیۀ آذربایجان مانند قطران، نظامی، خاقانی، صائب و شهریار نشان دادهایم که گرگ در هر دو حوزۀ مذکور، موجودی اهریمنی است و کارکردی به جز ایجاد شر ندارد؛ از این رو نمیتواند توتم مردم آذربایجانباشد، هرچند ممکن است توتم ترکان شرقی یا مغولان باشد.
منبع: آینۀ میراث، سال 20، شماره 2، پاییز و زمستان 1401
