عبدالله متولی
شهر تاریخی مرو یکی از چهار رکن اصلی خراسان بزرگ و بخشی از قلمرو ایران پیش از اسلام محسوب می شد. این شهر در دوره های مختلف پس از اسلام فراز و فرودهای زیادی را به خود دید. در نیمه اول دورۀ حکومت قاجاریه هنوز در قلمرو جغرافیایی ایران قرار داشت اما این پیوستگی به دلیل تاخت و تاز ترکمانان تکه به شهرهای خراسان و عملکرد نامساعد حکام خراسان بعضاً دچار تزلزل می شد. در اواخر قرن سیزدهم هجری و نیمه دوم حکومت ناصرالدین شاه قاجار پیشروی روس ها در خانات ماوراءالنهر بر وخامت اوضاع این شهر افزود. ناتوانی دربار قاجار در حراست از مرو، عملکرد نامناسب ترکمانان ساکن این منطقه و تمرکز بخشی از رقابت های روس و انگلیس در آنجا سرانجام باعث پایان حاکمیت ایران و سقوط آن به دست روسها شد. مقاله حاضر در پی دست یافتن به علل و روند سقوط این شهر تاریخی به دست روس می باشد.
تاریخ ایران و اسلام دانشگاه لرستان بهار و تابستان 1387 شماره 3
منبع: پرتال جامع علوم انسانی
