نویسنده: فرخ حاجیانی
چکیده: مانویت یکی از دو جنبش مهم در ایران عصر ساسانی است که در اوایل سدۀ سوم میلادی پدیدار شد و از همان آغاز، در ایران از سوی زردشتیان سنتی و متعصب با مخالفت شدید رو به رو شد و هنگام اشاعه و گسترش خود در روم نیز مسیحیان ارتدوکس با آن به ستیز و دشمنی برخاستند.
آیین مانی ترکیبی از دین های ایرانی، بودایی، سامی و مسیحی بود. کوشش پیروان و پرورش یافتگان مکتب مانی و شرح و توضیح عقاید وی سبب شد که مجموعه ای پربار و غنی از آثار زبانی و ادبی مانوی فراهم شود و به ادب فارسی نیز غنایی عظیم بخشد.
مانی بر این باور بود که حکمت او خلاصه و چکیدۀ همۀ حکمت های دین های پیشین است، و برتری خویش را در کتاب ها نوشته، اما دیگران خود چیزی ننوشتند و این وظیفۀ مهم را به شاگردان خویش واگذار کردند.
مانویان بر خلاف زردشتیان به سنت شفاهی توجه چندانی نداشتند، بلکه بیشتر بر نوشتن آثار و صورت مکتوب تأکید می کردند.
عیسی مسیح(ع) در مانویت، پسر خدا و پیام آور نور و رونایی است. او به ظاهر انسان در آمد و بر روی صلیب جان باخت تا به گونه ای نمادین رنج روح را در زندان تن بنمایاند.
مطالعات ایران 1387 بهار شماره 13
منبع: پرتال جامع علوم انسانی
