محمدرضا بهزادی – حمیده سلطانعلی دستجردی
ناصرالدین شاه در میان پادشاهان ایران از این حیث که صاحب قلمی روان و بسیار نویس بود، به نظر یگانه است. اگر تمام نوشته های موجود از پادشاهان ایران را یک کاسه کنند و به چاپ برسانند، در قبال مجموع نوشته های دستخطی و مطبوع او (آنچه بر جای مانده و می شناسیم) صحبت کاه و کوه است. تعداد مجلدات سفرنامه ها و یادداشت های روزانه اش از ده مجلد در می گذرد. دستورهای حاشیه نویسی بر عریضه ها و نامه های دولتی حتماً بیش از این میزان خواهد بود و صفحات آن کتاب ها نیز فراتر می رود.
وی به شنیدن مطالب و مقالات روزنامه های فرانسوی شوقی فراوان داشت. همه روزه تقریباً یکی دو ساعت برایش روزنامه می خواندند و در حضورش ترجمه می کردند. محمدحسن خان اعتمادالسلطنه و گاهی دکتر تولوزان و گاهی علینقی حکیم الممالک این وظیفه را عهده دار بودند. در این بین، گاهی نیز شاه خودش روزنامه می خوانده است.
پیام بهارستان، سال پنجم زمستان 1391 شماره 18
منبع: پرتال جامع علوم انسانی
