یکی از سفرنامه های ناشناختۀ اواخر دورۀ ناصری سفرنامه ای موسوم به سفرنامۀ کرمان است که در سال 1309 ه.ق. نوشته شده است. این سفرنامه حاصل سفری مأموریتی است که نویسندۀ آن شرح سفرش را از تبریز تا کرمان به رشتۀ تحریر در آورده است. نویسندۀ سفرنامه که تاکنون ناشناخته مانده بود، در مقالۀ حاضر شناسایی شده است. این مقاله در پیِ معرفی این نسخۀ یکتا، شناساییِ نویسندۀ آن و مقوله بندی داده های آن جهت شناسایی اطلاعات موجود در آن، برای تاریخ اجتماعی و اقتصادی اواخر عصر ناصری دربارۀ برخی از شهرهای مهم این مسیر است.
یافته های پژوهش نشان می دهد نسخۀ سفرنامه، نسخه ای منحصر به فرد است که نویسندۀ آن میرزا اسماعیل خان بن بنان السلطنه از کارکنان دستگاه عبدالحسین میرزا فرمانفرما بوده است؛ همچنین به نظر می رسد که کاتب هم بنان السلطنه بوده است. داده های سفرنامه برای شناخت تاریخ اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی اواخر دورۀ ناصری واجد اهمیت است و نیمی از این سفرنامه مربوط به ایالت اصفهان و مخصوصاً شهر اصفهان است.
منبع: بساتین
