جمشید کیان فر
سال 1264ق. / 1848م. مصادف با مرگ محمدشاه قاجار در ایران و انقلابات مشهور اروپاست. محمدشاه پس از 14 سال و 3 ماه سلطنت در شب سه شنبه 6 شوال 1264ق. در قصر محمدیه واقع در تجریش درگذشت. در سال 1848م. اروپا شاهد تحولاتی بود و در همان سال(1264ق.) در ایران نیز تحولات عظیمی روی داد. این تاریخ از این نظر اهمیت دارد که با درگذشت محمدشاه فرزند ارشدش ناصرالدین میرزا با حمایت روس و انگلیس در شب 14 شوال 1264ق. در هفده سالگی در تبریز به جای پدر بر اریکۀ سلطنت تکیه زد و از آن پس به ناصرالدین شاه مشهور شد. او قریب به نیم قرن (49 سال) بر سرزمین ایران فرمان راند.
دورۀ سلطنت او مصادف با نوآوری ها و مظاهر تمدنی ِ جدید در ایران بود. بیشتر پدیده های فرهنگی، تأسیساتی و سازمانی در زمان سلطنت او به ایران راه یافت. اعزام چهل و دو تن از فارغ التحصیلان دارالفنون به فرانسه برای تحصیل و آشنایی آنان با تأثیر انقلاب کبیر فرانسه در آن کشور، در سرنوشت آتی تاریخ ایران بی تأثیر نبود….
نشر دانش، مرداد و شهریور 1373 شماره 83
منبع: پرتال جامع علوم انسانی
