بهروز علیخانی
چکیده: یکی از جنبه های اصلی فرایند دموکراتیزه شدن جوامع جنبه عادت وارهای یا هابیتوسی آن است. در اغلب پژوهشهای پیرامون موضوع دموکراسی از این جنبه معمولا یا به عنوان بعد «فرهنگی» و یا مولفهای از ویژگی «فرهنگ سیاسی» یاد میشود. در این نوشتار بر ارائه مفاهیم دقیقتری برای درک این بعد از فرایندهای دموکراتیزه شدن یا دموکراسی زدایی تلاش گردیدهاست. با استفاده از مطالعه موردی چرایی و چگونگی به قدرت رسیدن رضاشاه، سعی بر نشان دادن ارتباط این جنبه ها باهم شدهاست. از این منظر، فرضیه اصلی این نوشتار این است که به قدرت رسیدن رضاخان ارتباط بسیار تنگاتنگی با عادتواره (هابیتوس) اجتماعی یا الگوهای احساسی-رفتاری آن زمان بسیاری از ایرانیان از جمله سیاستمداران و روشنفکران داشتهاست. درجریان تغییر نهادهای سیاسی پس از انقلاب مشروطه به سمت دموکراتیزه شدن، این الگوها بهطور هم پا تغییر نکردند و به این ترتیب به صورت مستقیم و غیرمستقیم نقشی اساسی در بازتولید نهادهای غیردمومراتیک سابق ایفا نمودند.
جامعه شناسی ایران سال هفدهم بهار و تابستان 1395 شماره 1 و 2
منبع: پرتال جامع علوم انسانی
