نرگس ذاکر جعفری
چکیده: یکی از مباحث تاریخ موسیقی ایران در دورۀ اسلامی، جایگاه و اهمیت ساز عود است. این ساز با عنوان «بربت» در دورۀ ساسانی شکوفا شد و پس از اسلام با عنوان «عود» در سرزمینهای مختلف اسلامی اشاعه یافت و در موسیقی ایران نیز تا اواخر عصر صفوی دارای اعتبار بود. موسیقیدانان قدیم ایران، از نخستین متون موسیقی پس از اسلام در قرون سوم و چهارم هجری تا رسالات موسیقی دورۀ صفوی در قرن یازدهم هجری، به برتری ساز عود نسبت به سازهای دیگر اذعان داشتهاند. در مقالۀ حاضر قصد داریم به مطالعۀ ویژگیهای ساختمان عود و انواع آن بپردازیم. با استناد به رسالات موسیقی قدیم، عود در اندازههای مختلف و حداقل در دو اندازۀ کاسهبزرگ و کاسهکوچک ساخته میشد و انواع مختلف عود گاهی با اسامی دیگر نیز نامیده میشدند. اختلاف در تعداد زههای ساز از دیگر وجوه تمایز انواع عود در رسالات موسیقی قدیم است.
منبع: تاریخ علم، دوره 11، شماره 2، پاییز و زمستان 1392
