احمد عسگری، علیرضا اشتری تفرشی ، ولیاله برزگر کلیشمی، فاطمه احمدوند
چکیده: دو اصطلاح مناظره و مذاکره، از ریشههای نَظَرَ و ذَکَرَ، کاربردهای فراوانی در متون و منابع اسلامی مختلف داشتهاند. این پژوهش بر آن است تا ضمن شاخصبندی کاربردها و معانی این دو اصطلاح، به بررسی شواهد و مصداقهای تاریخی ویژهای بپردازد که نشان میدهد این دو، به ویژه اصطلاح مناظره، در ادوار مختلف سیر تحولی مفهومی داشتهاند و عدم شناخت از مصداقهای هر مفهوم موجب خلط معانی آنها با دیگر مواضع معنایی این واژگان بوده و هست. از سوی دیگر، این پرسش نیز مطرح است که در سیر تحول تاریخی، مناظره و مذاکره دقیقاً به چه مجالسی اطلاق میشده است؟ در اینجا ضمن تعریف دقیق معانی لغوی و سپس اصطلاحی این دو، پیچیدگیهای اصطلاحی و تحولات تاریخی آنها روشن خواهد شد. روش اصلی در این پژوهش، بررسی تطبیقی و مقایسهای این دو اصطلاح و مفاهیم آنها و تحلیل دادههای تاریخی موجود خواهد بود. با چنین پروهشی، شناختی جامع از معانی لغوی و کاربردهای اصطلاحی این دو اصطلاح پرکاربرد که قرنها در متون مختلف اسلامی و در شاخصههای گوناگون و گاه در شرایطی بسیار خلطپذیر و مبهم از نظر تفسیرگرایی متنی به کار رفتهاند، حاصل خواهد شد.
منبع: فصلنامه مطالعات تاریخ فرهنگی، دوره ۸، شماره ۳۲ ، شماره ۱۳۹۶
