جعفر سپهری
در دامنه كوههای غرب دریای خزر یكی از كهنترین شهرهای جهان، و یكی از سرفرازترین شهرهای ایران، استوار و پابرجای ایستاده است. از روزگاران كهن تا به امروز همچون روح جاویدان ایران در برابر دشمنان ستمپیشه تاریخ. نه مغول و نه روس، نه رومی و نه تازی نتوانستند سرشت آن را براندازند. ساختار شهر به دوران كیانیان منسوب است كه دیواره گرداگرد پیرامون آن را كیخسرو برافراشت. در دور نخستین دوره شكوفایی آریاییان، اورارتورها، شهری مهم و ارجمند بود. پندارهای نیك زرتشت پیامبر در این شهر گسترش یافت. از این رو شهر مقدس "آرتاویلا" نامیده شد. آرد كه در واژگان اردوان و اردشیر هم به چشم میخورد به معنی بزرگ و مقدس است و ویل و وین به معنی شهر همچون پنجوین (پنج شهر). در دوران هخامنشیان و سپس اشكانیان مهمترین شهر ساتراپی آذرآبادگان یا آتورپادگان بود. در دوران پیروز ساسانی بازسازی شد. از اینرو بهاذان پیروز و پیروزگرد هم نامیده شده است. ستمپیشهگی امویان و عباسیان باعث شد كه این سرزمین از نخستین نبردجایها و رزمگاههای جنگهای استقلال ایرانیان باشد. دلاور بزرگ ایرانی، بابك خرمدین و یاران سرخجامهاش به مدت 22 سال با خلیفهها جنگیدند و مردانه جان نثار كردند. از پس این نبردها بود كه فرمانروایان ایرانی ساجیان و سالاریان، دیلمی مسافران، در این گوشه پرچم ایران مستقل را برافراشتند. پس از آن، شهر گرفتار روسهای شد و سپس مغول خونخوار آمد كه داستان آن سرآمد خونریزی و سفاكی است.
صوفی بزرگ، فیروزشاه زرینتاج (خورشیدكلاه) نیای بزرگ خاندان صفوی از كردستان به اردبیل مهاجرت كرد....
به سایت موزه نسخ خطی، آثار فرهنگی هنری و کتابخانه دکتر محفوظی خوش آمدید.
