ایمیل: mahfouzi@mahfouzi-museum.com
mahfouzi.museum@gmail.com


منشور حقوق بشر کوروش

منشور حقوق بشر کوروش
 به نام او...

لوح سفالین استوانه ای که از آن به عنوان منشور حقوق بشر کوروش یاد می کنند ، در سال 538 پیش از میلاد در زمان کوروش دوم هخامنشی پادشاه و بنیانگذار امپراطور عظیم هخامنشی نگاشته شده است.

جنس این لوح از گل پخته شده است ، چه شگفت انگیز است! ...خداوند انسان را از این گل بی ارزش خلق نموده است ، و با دمیدن روح خویش بر گِل ، انسان را به بالاترین مرتبه رسانید.تا جایی که خود می فرماید:« فتبارک الله احسن الخالقین...»



لوح استوانه ای گلی ساخته ی دست بشر در 2500 سال پیش نیز با حک نوشته ها بر روی آن آنچنان عظمتی یافته است که از آن به عنوان اولین منشور حقوق بشر در جهان نام             می برند.عبارات ارزشمند بر روی لوح آمال و آرزوهای دست نایافته تمامی انسان ها است.لوح مدینه فاضله ای را که در 2500 سال پیش وجود داشته است را برای بشر امروز تجسم کرده است و با زبان خاموش خود ویژگی های جامعه آرمانی را برای ما در قرن 21  گفته است. به قول مولانا که می فرمایند :

ما سمیعیم و بصیریم و خوشیم                                با شما نامحرمان ما خامُشیم

چون شما سوی جمادی می روید                             محرمِ جان جمادان چون شوید

از جمادی عالم جانها روید                                      غُلغُل اجزای عالم بشنوید

فاش تسبیح جمادات آیدت                                     وسوسه ی تأویل ها نربایدت

چون ندارد جان تو قندیل ها                                     بهر بینش کرده ای تأویل ها

نوشته های حک شده بر روی این لوح که به خط میخی اکدی(بابلی نو) می باشداز زبان حاکم و امپراطوری گسترده ایران بیان شده است که نشانی از خردورزی ، تعقل ، عشق و توجه به ارزش های والای انسانی دارد و این یکی از مهمترین دلایل ارزشمندی و ماندگاری  این لوح استوانه ای شده است.

نوشته های این منشور در 45 سطر نگاشته شده است و احترام به ملل و نحل و ادیان یکتاپرستانه با بردباری تمام تبیین شده است.

حاکم جباری که پیش از کوروش بزرگ بر سرزمین بابل(عراق کنونی) فرمانروایی داشته است؛ چنان که در سطر 8 آمده است: «....او مردم را به سختی معاش دچار کرد.هر روز به شیوه ای ساکنان شهر را آزار می داد. او با کارهای خشن خود مردم را نابود می کرد..همه ی مردم را.»

و در سطر 10: «... مردم از خدای بزرگ می خواستند تا به وضع همه ی باشندگان روی زمین که زندگی و کاشانه شان رو به ویرانی می رفت ، توجه کند...»

در سطرهای بعد سخن از عدالت و دادگری کوروش با همه مردمان رفته است. سطر 14:     «... کوروش با راستی و عدالت کشور را اداره می کرد . مردوک ، خدای بزرگ ، با شادی از کردار نیک و اندیشه نیک این پشتیبان مردم خرسند بود.»

نوشته های این لوح بیان می کند که کوروش با آن که قلمرو حکومتی بسیار پهناور و قدرت زیادی داشت اما در اوج قدرت فروتنانه و بردبارانه، انسان ها را با هر دین و عقیده خداپرستانه آزاد گذاشت و اجازه داد که آنها به عبادت پروردگار در نیایشگاه های خود بپردازند.وی توانست همزیستی مسالمت آمیزی بین ملل و نحل فراهم سازد.

تلاش برای براندازی برده داری یکی دیگر از افتخارات ایرانیان در 500 سال پیش از میلاد مسیح می باشد.چنان چه در سطر 26 آمده است : « من برده داری را برانداختم . به بدبختی آنان پایان بخشیدم . فرمان دادم که همه ی مردم در پرستش خدای خود آزاد باشند و آنان را نیازارند. فرمان دادم که هیچ کس اهالی شهر را از هستی ساقط نکند...»

سطر 32 : « فرمان دادم تمام نیایشگاه هایی که بسته شده بود را بگشایند . ... همه ی مردمانی که پراکنده و آواره شده بودند را به جایگاههای خود برگرداندم. خانه های ویران آنان را آباد 

کردم. همه ی مردم را به همبستگی فرا خواندم.»

کوروش همگان را به راستی و دفاع از کرامت انسانی فرا می خواند ، وی در سرتاسر لوح تنها از پروردگار یاری گرفته است که نشان دهنده ی موحد بودنش می باشد.

بعضی از پژوهشگران با یکسان دانستن شخصیت کوروش و ذوالقرنین وی را شخصیت آسمانی و الهی دانسته اند ، اگر این فرضیه هم اثبات نشود ، اندیشه ، گفتار و کردار کوروش پیامبرگونه بوده است ، که به همگان خصوصاً سردمداران حکومت ها درس انسانیت می دهد. کوروش نماد فردی از ملت ایران با اعتقادات ارزشمند آسمانی و انسانی در 2500 سال پیش می باشد.

 منشور کوروش تنها نمونه ای از مکتوبات دفاع از حقوق و عدالت و کرامت انسانی          می باشد.کتیبه ی داریوش بزرگ در نقش رستم نیز بیان کننده دفاع از حقوق و عدالت و     کرامت های انسانی اند آن چنان که در  بند ۲و 3 این کتببه آمده است : « ..به خواست اهورامزدا چنان کسی هستم که راستی را دوست هستم، بدی را دوست نیستم. نه مرا میل (است) که (شخص) ضعیف از طرف توانا (به او) بدی کرده شود. نه آن مرا میل (است) که (شخص) توانائی از طرف ضعیف (به او) بدی کرده شود.

آنچه راست (است) آن میل من (است). مرد دروغگو را دوست نیستم. تند خو نیستم. آن چیزهایی را که هنگام خشم بر من وارد می‌شود سخت به اراده نگاه می دار.»

در کتیبه های بیستون و گنجنامه همدان نیز شاهان هخامنشی دوام حکومت خویش را تنها با یاری خداوند یکتا مدد می جویند.

روحیه ی عدالت طلبی ، آزادی اعتقادات ارزشمند آسمانی و مبارزه با ستم و تکریم نفس انسانی و مبارزه با برده داری در 2500 سال پیش ، نشان دهنده روحیه ملی گرایی و انسانی ایرانیان بوده است که قبل از ظهور دین مبین اسلام وجود داشته است. با ورود دین آسمانی اسلام به ایران و آمیخته شدن روحیه ملی گرایانه و انسان دوستانه با روحیه متعالی دین گرایی ، دفاع از عقاید پاک و اندیشه های ناب انسانی بیشتر مورد اهمیت قرار گرفت و تأکید به عدالت محوری و دفاع از حقوق انسانی بنا به دستورات مؤکد قرآن کریم بسیار مورد توجه قرار گرفت. قلوب پاک ایرانیان موحد آماده ی پذیرش ندای آسمانی دین اسلام بودند و اسلام را به عنوان حقیقت توحیدی پذیرفتند، زیرا ایرانیان همواره در طول تاریخ طلایه دار کلام حق بوده اند.

امروزه بعد از گذشت دوهزار و پانصد سال جوامع بشری دچار بحران شده است و بیش از هر زمانی به مفاد منشور ارزشمند کوروش نیازمند است. امروز حکومت ها نیازمند بازنگری مجدد در رفتار ، گفتار ، کردار ، منطق، اصول ، اندیشه ها و مرام خود می باشند و منشور کوروش سند معتبری برای رجوع به اصول انسانی و الهی می باشد .

کوروش بابل را بدون هیچ خونریزی فتح کرد ، مردمانش را از زیر ظلم و ستم حاکم جابر آن عصر(نبوکد النصر)رهانید و آرامش را به عنوان عطیه به مردمانش بازگردانید، در صورتی که امروزه می بینیم در عراق آمریکا به بهانه مبارزه با حکومت دیکتاتوری صدام و نجات مردمانش به این کشور حمله می کند، صدام را سرنگون می سازد. اما چقدر خون بر زمین ریخته شد، آیا آرامش به مردمانش بازگردانیده شد؟آیا در افغانستان صلح و دوستی حکم فرما گردید؟

کوروش اجازه می دهد که نیایشگاهها دوباره باز سازی شوند، و مردمان به عبادت پروردگار خود با هر دینی که دارند بپردازند، اما امروزه می بینیم مساجدی را که به آتش می زنند، به مقدسات مسلمانان(کتاب آسمانی قرآن) اهانت می کنند ، در صورتی که این کتاب آسمانی سراسر نور و رحمت برای همه جهانیان فرستاده شده است.در این کتاب آسمانی تنها روی سخن با مسلمانان نیست، سخن از دین های پیشین یهود و مسیح نیز رفته است.به ابعاد انسانی ، کرامت نفس ،فضیلت ها، خوبی ها و پاکی ها تأکید شده است و مرجع کاملی برای تمام آزادگان جهان می باشد؛ امروز فردای عالم است پر از غبار تجدد به بیراهه شتافته ، بریده از مبدا فیض و عمارت های خود بنیاد بر آن بسیار است ، خون و خصومت در آن موج میزند...و ما در انتظار پس فردای عالم که رجعت به خویشتن است ، محبت و همزیستی و انسانیت در آن موج میزند، حقیقت دین حنیف در آن آشکار میشود و مردمان به هم لبخند میزنند.

تاریخ درج: 1389/07/06
منبع :