ایمیل: mahfouzi@mahfouzi-museum.com
mahfouzi.museum@gmail.com


کارگاه مرمت

 

بخش اعظم این موزه، متشکل از میراث مکتوب و نسخ خطی در قالب اسناد، کتب تاریخی، علمی و مذهبی بوده که این آثار جزو سرمایه‌های کشورند و اگر فراتر بنگریم متعلق به تمامی اهل اندیشه است. اگرچه امر بازسازی آثار و نسخ خطی سابقه طولانی دارد اما مفهوم علمی و امروزی آن، فقط به معنی در کنار هم قرار دادن تکه‌های جدا شده و یا تخریب شده آثار نیست، بلکه بررسی همه‌جانبه اثر و ساختار شناسی اجزا برای احیا و نگهداری بهینه هست.

از این رو، کارگاه حفاظت و مرمت مرکز دائرة‌المعارف انسان‌شناسی، با نظر و تأکید مؤسس محترم، آقای دکتر محفوظی، با به‌کارگیری همه امکانات برای جلوگیری از پیشرفت فرایندهای رو به گسترش فرسودگی و پوسیدگی برای نگهداری بهینه آثار قدیمی و نسخ خطی، بنا گردید.


این مجموعه، با بیش از دو دهه فعالیت، توانسته جایگاه ممتازی از حیث حفاظت، مرمت و نگهداری در سطح جامعه حفاظت و مرمت بین‌المللی پیدا نماید.

وجود آثار مکتوب که بالغ بر هفتاد هزار اثر هست و در معرض آسیب‌پذیری شدید در برابر عوامل محیطی اعم از فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی قرار دارند ما را بر آن داشت تا حفاظت و مرمت آثار مکتوب را در اولویت امور خود قرار دهیم.

دستیابی به چنین امر مهمی بدون تجهیزات کارگاهی و شناخت مبانی علمی و آخرین متدهای مرمتی مورد قبول جامعه بین‌المللی حفاظت و مرمت میسر نمی‌باشد.

چنانچه در بسیاری از موزه‌های دیگر، گاه شاهد تخریب و نابودی آثار، به علت عدم شناخت کافی در مراحل گوناگون هستیم؛ مانند نحوه نگهداری آثار در مخازن، جابجایی و حمل و نحوه صحیح نمایش آن‌ها، مراحل ضدعفونی، روش‌های درمان و مرمت و استحکام‌بخشی و غیره.

·         خط‌ مشی اساسی این کارگاه:

o        پاک‌سازی و زدودن عوامل مخرب

o        برگشت‌پذیری روش‌های مرمتی

o        استحکام‌بخشی

o        بازسازی آثار قدیمی و نسخ خطی با مواد شیمیایی مناسب

 

·         تدوین و اجرای دستورالعمل‌های حفاظت و نگهداری:

o        ایجاد شرایط مناسب برای آثار

o        کنترل رطوبت و دما

o        کنترل عوامل بیولوژیکی

o        کنترل پیدایش اسیدیته و درمان در آثار

 

·         طرح‌ها و فعالیت‌های کارگاه مرمت موزه انسان‌شناسی که در دست اجرا هست:

o        طرح تهیه شناسنامه کارشناسی و مرمتی با اولویت‌بندی برای تمام آثار

o        آسیب‌شناسی آثار مکتوب و خطی

o        فن شناسی

o        اجرای پژوهش‌های علمی بنیادین

o        اجرای مرمت‌های اضطراری

o        اجرای دستورالعمل‌های مناسب انبار کردن

 

·         فعالیت‌های انجام‌شده:

o        مرمت بیش از 2000 اثر مکتوب همراه با تهیه شناسنامه آثار

o        مرمت 300 قطعه از آثار سفالی و سرامیک دوره اسلامی

o        مرمت 150 اثر از نقاشان بزرگ دوره صفویه، قاجاریه و معاصر

o        مرمت بیش از 6000 جلد کتاب

o        مرمت حدود 2000 قطعه خط

o        مرمت بیش از 700 اثر نقاشی از نقاشان بزرگ دوره صفویه و قاجار و معاصر

o        مرمت حدود 140 قطعه سفال و سرامیک

o        مرمت بیش از 400 اثر لاکی از قبیل قلمدان‌ها و...


بازسازی این آثار توسط شخصیت‌های هنری و اساتید مرمت به انجام رسیده است که ازجمله آن‌ها می‌توان از آقایان: سید حسین نجومی، محمد نصیر عتیقی، علی شکاری، علی ذوالقدر، حسین درخشان ، کامران پویان ، حجت کشفی ، اشتری، سلیمی مقدم، ... و خانم‌ها: فرشچیان و ضیایی را نام برد.